Թեմաներ
Ուրբաթ 11 / 22 / 2024
Փոխարժեք
+ °C
+ °C

Ամենակարևոր իրավական լուրերը Հայաստանից` Telegram-ում

ԲՈԼՈՐ ՆՅՈՒԹԵՐԸ

11/22/2024   18:19 Պետդումայի նախկին պատգամավորը ճանաչվել է օտարերկրյա գործակալ 11/22/2024   18:13 Կեղծիքը, ներքաղաքական և ներխմբային շահերը, հասարակությունը մոլորեցնելու և դրանից մերկանտիլ դիվիդենտներ շահելու ցանկությունը խլացրել էր շատերին. Զաքարյան 11/22/2024   18:07 Զենք-զինամթերքի կամավոր հանձնումներ. բացատրական աշխատանքն արդյունավետ էր 11/22/2024   18:02 Բնակարանային գողությունը բացահայտվել է դատագենետիկական փորձաքննության եզրակացության արդյունքում 11/22/2024   17:59 «Ֆազ»-ը սպանվել է գլխի շրջանում ստացած հրազենային վնասվածքներից. Մեղադրյալներն են՝ «Չաղ Ռուստամը» և Աշոտ Կուրեղյանը. Հայտնի է ով կքննի 11/22/2024   17:58 Պարզվում է՝ քայլելն օգտակար է ուղեղի առողջության համար 11/22/2024   17:51 Արտաշատի ԲԿ-ն սարքավորումներով հագեցնելու հարցը գտնվում է առողջապահության նախարարի օրակարգում 11/22/2024   17:42 «Արմավիր» ՔԿՀ-ի դատապարտյալի համար բերված աղցաններում հայտնաբերվել են թմրամիջոցներ․ հանձնուք բերած կինը ձերբակալվել է 11/22/2024   17:39 Գարո Փայլանը երազում է, որ ադրբեջանցիները հանգիստն անցկացնեն Սևանա լճում 11/22/2024   17:35 Հեռահար զենք օգտագործելու թույլտվությունը ցույց է տալիս, որ Ռուսաստանի դեմպայքարում է ՆԱՏՕ-ն. Վոլոդին 11/22/2024   17:05 Աշտարակ-Ապարան ավտոճանապարհին ավտոմեքենան շրջվել է ․ կան տուժածներ 11/22/2024   17:00 ՌԴ-ից ավելի քան 30 անօրիական միգրանտ հայտնվել է արտաքսման վտանգի տակ. նրանց թվում ադրբեջանցիներ են 11/22/2024   16:37 Բեռնատարն ընկել է Որոտան գետը ․ կա զոհ 11/22/2024   16:35 ՆԱՏՕ-Ուկրաինա խորհուրդն արտակարգ նիստ կանցկացնի «Օրեշնիկ» հրթիռով ՌԴ-ի հարձակումից հետո. AFP 11/22/2024   16:31 Երևանում նոր կառուցվող էլիտար շենքի շինհրապարակում «Shacman» մակնիշի բետոնախառնիչը կողաշրջվել է. կա վիրավոր 11/22/2024   16:26 Լուկաշենկոն ասել է՝ որ դեպքում ինտերնետը կանջատի իր երկրում 11/22/2024   16:26 Հյուսիսային պողոտայի տարածքի նախկին բնակիչներից խարդախությամբ անշարժ գույքերի հափշտակության վարույթով վերականգնվել է ավելի քան 666մլն. դրամի վնաս. 2 անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում է հարուցվել 11/22/2024   16:03 Ընդունում ենք Տիգրան Ավինյանի հետ բանավեճի առաջարկը. Հայկ Մարության 11/22/2024   15:55 Ինչ կրոնական դավանանքներ կան Հայաստանում, որը՝ քանի հետևորդ ունի. ուշագրավ վիճակագրություն 11/22/2024   15:44 Ալիևի ռեժիմը քննադատող ադրբեջանցի քաղաքագետին արգելել են երկրից դուրս գալ 11/22/2024   15:24 Կա խնդիր, որ այս ամենն ընկալվեց նորմալ՝ թագավորն է, թագավորը որոշեց այդպես անել՝ այդպես էլ եղավ․ Հոկտանյանը՝ հրաժարականների շքերթի մասին 11/22/2024   15:19 Հաջիևն ասել է՝ ինչ պայմանով հայերը կարող են վերադառնալ Արցախ 11/22/2024   15:17 Թմրանյութի հայտնաբերման դեպքեր Արմավիրի մարզում 11/22/2024   15:06 Նիկոլ Փաշինյանը հարցազրույց է տվել հանրային հեռուստաընկերությանը (տեսանյութ) 11/22/2024   15:04 Քաղաքապետարանի աշխատակիցները բռնի ուժով իջեցրին ավտոբուսից. TelCell-ի ապարատը կտրոն չի տալիս, ես էլ 100 դրամանոց չունեի.Ահազանգ բնակչից 11/22/2024   14:46 Հայաստանում 200 դպրոց չունի տնօրեն, դպրոցները հայտնվել են փակուղում. Հովսեփյան 11/22/2024   14:39 Գլխավոր դատախազը Հայաստանում Չինաստանի գործերի հավատարմատարի հետ քննարկել է փոխգործակցությունը զարգացնելու հեռանկարները 11/22/2024   14:37 Շվեյցարիայի եկեղեցին խոստովանության ժամանակ օգտագործում է Հիսուս Քրիստոսի՝ արհեստական ​​ինտելեկտով մշակված հոլոգրամը 11/22/2024   14:28 Սուսաննա Բունիաթյանը որոնվում է որպես անհետ կորած 11/22/2024   14:24 Քաղաքապետարանի PR բլեֆը. ինչ ազդեցություն ունի թանկ և «լավ» շարժակազմը տրանսպորտի ինքնարժեքի վրա 11/22/2024   14:19 Վարչապետի խորհրդականից կգնա՞ ԱԺ պատգամավոր, ով կփոխարինի խորհրդարանում Նարեկ Զեյնալյանին 11/22/2024   14:11 Շիրակի մարզի երիտասարդների հետ քննարկվել են ոստիկանությունում կանանց ներգրավվածության խթանման ուղիներն ու մարտահրավերները 11/22/2024   14:02 ԱՄՆ դեսպանատան պահակը լրտեսել է Ռուսաստանի օգտին 11/22/2024   13:42 Չինաստանը վեցոտանի ռոբոտ կստեղծի Լուսնի հեռախուզման համար 11/22/2024   13:39 Դե պարզա՝ սպասում եք անցած անգամվա նման կես տարի տանջեք մարդկանց Բաքվի բանտում ու ընտրություններից մի քանի շաբաթ առաջ գերիների առողջության գնով մի երկու ձայն ավել պոկեք. Մամիջանյան 11/22/2024   13:33 Կկատարվի քահանայական ձեռնադրություն 11/22/2024   13:28 Արմենուհի Հարությունյանն ազատվել է արդարադատության նախարարի տեղակալի պաշտոնից 11/22/2024   13:21 Հարկային թափանցիկությունն ու որոշակիությունը՝ ՀՀ ՊԵԿ առաջնահերթություն. Կոմիտեն ներդրել է մի շարք միջազգային ստանդարտներ 11/22/2024   13:11 ՊՆ-ն հրապարակել է մեդալակիր զինծառայողների նկարը 11/22/2024   13:06 6-10 աստիճանով ցրտելու է 11/22/2024   12:34 Հունաստանում ՀՀ դեսպանը հանդես է եկել «Հայաստանի անվտանգային միջավայրն այսօր» թեմայով դասախոսությամբ 11/22/2024   12:29 ՀՀ ԱԺ նախագահի հայտարարությունն ԱԺ պատգամավոր Նարեկ Զեյնալյանի հրաժարականի դիմումի մասին 11/22/2024   12:25 Գերմանիայի արտգործնախարարն Ադրբեջանում մարդու իրավունքների վիճակը տագնապալի է որակել 11/22/2024   12:23 Ուկրաինայում մտավախություն ունեն՝ ՌԴ-ն հարվածելու է Գերագույն Ռադայի շենքին. նիստը հետաձգել են 11/22/2024   12:15 Ադրբեջանը միջազգային հանրության աչքի առաջ չի խորշում պետական հիմնադրամի գումարներով միջոցառում կազմակերպել, որով ակնհայտ տարածքային հավակնություններ է ներկայացնում Երեւանի նկատմամբ . Հայրապետյան 11/22/2024   12:06 Ուժեղ քամու պատճառով 22-ամյա աղջիկ է մահացել. ողբերգական դեպք Պոդոլսկում 11/22/2024   12:06 Շների վրա կրակած տղամարդը ներկայացել է Արթիկի բաժին 11/22/2024   11:59 Հայաստանում նախատեսում են 2025 թվականի փետրվարի 4-ից մինչև ապրիլի 18-ը պահեստազորի վարժական հավաքներ անցկացնել 11/22/2024   11:49 Իսպանիայի հետ գործակցության ընդլայնման մեծ ներուժ կա. Գևորգ Մանթաշյանն ընդունել է դեսպանին 11/22/2024   11:31 Կիևում պայթյունների շարք է տեղի ունեցել
11/21/2024   21:29 Վարորդը մահացել է, ուղևորները տեղափոխվել են հիվանդանոց 11/20/2024   19:43 Սա նշանակում է, որ առաջիկայում պետք է պաշտոնանկ արվի Ալեն Սիմոնյանը, իսկ Լենա Նազարյանն ընտրվի նաև Ազգային ժողովի նախագահ․ Ղազարյան 11/20/2024   20:14 Այս երկրում ինձ որևէ մեկը նման հրահանգ չի կարող տալ. Քպական պատգամավոր 11/21/2024   13:58 ԲԴԽ բոլոր նախագահների լիազորություններն են դադարեցվել՝ նախատեսված ժամկետից շուտ. Սա խոսում է իշխանությունների թևերի բաժանման սկզբունքի ի սպառ բացակայության մասին. Վարդազարյան 11/21/2024   08:30 Ո՞վ է Դիմել Քյարամյանին՝ Աղազարյանի որդու քրգործով. հայտնի են անուններ. բացահայտում. «Ժողովուրդ» 11/22/2024   15:19 Հաջիևն ասել է՝ ինչ պայմանով հայերը կարող են վերադառնալ Արցախ 11/21/2024   21:51 Արմավիրի մարզում տեսախցիկն արձանագրել է «BMW»-ի և ջերմաքարշ գնացքի բախումը. քննչական բաժինն ու ոստիկանությունն էլ պարզել են մահացածի ինքնությունը 11/20/2024   23:23 Էլեկտրաէներգիայի՝ վաղվա անջատման հասցեները 11/20/2024   18:20 Կինը 9-ամյա տղային թողել է անտառում ու թաքցրել նրա հետքերը 11/20/2024   19:01 Խոշոր ավտովթար՝ Շիրակի մարզում․ Մարալիկում բախվել են դիզվառելիք տեղափոխող «ԿամԱԶ»-ն ու «Nissan»-ը. 3 վիրավորներից 2-ը ՌԴ քաղաքացիներ են 11/21/2024   08:17 Փաշինյանը թիմակիցներից մի քանիսին էլ է ուղարկել արյան անալիզ հանձնելու․ «Հրապարակ» 11/21/2024   20:20 Պետական դավաճանության մեջ մեղադրվող տղամարդն ինքնախոստովական ցուցմունքը տվել է ԱԱԾ-ում ծեծի ենթարկվելուց հետո․ նրան դիմակավորված անձինք ձերբակալել են 7 տարեկան երեխայի աչքի առաջ. պնդում է կինը 11/21/2024   08:23 Անդրանիկ Քոչարյանն ու Սիսակ Գաբրիելյանը թեժ վեճ են ունեցել. ներթիմային գզվռտոցը շարունակվում է. «Ժողովուրդ» 11/21/2024   18:45 Շատ ճիշտ գնահատական է, կամավորականությունը պետություն չունենալու մասին է. Մովսես Հակոբյան 11/21/2024   16:37 Ռոմանոս Պետրոսյանը կփոխարինի՞ Ռուտամ Բադասյանին 11/21/2024   14:49 Երեք օրվա ընթացքում Ֆրանցիսկոս Պապին երկու անգամ ողջունելու հնարավորությամբ ինձ իսկապես օրհնված եմ զգում. Աննա Հակոբյան 11/21/2024   20:36 Հեղափոխությունը մտնում է «յակոբինյան» փուլ. Փաշինյանն էլ չգիտեր, որ պետք է հեռացնի այդ մարդկանց․ Շարմազանով (Տեսանյութ) 11/20/2024   20:00 Առեղծվածային դեպք՝ Երևանում. Հաղթանակի կամրջի տակ հայտնաբերվել է տղամարդու մարմին. փրկարարներն այն դուրս են բերել մեծ դժվարությամբ 11/21/2024   20:35 Ինչ ժառանգություն թողեց Վահե Ղազարյանը 11/21/2024   12:29 Մարտից հետո արցախցիներին 50 հազար դրամի աջակցությունը կնվազեցվի 40 հազարի ու կտրվի միայն թիրախային խմբերին

ՀՀ մշակույթի նախարարությունը պահանջել է Օպերայում աշխատանքում վերականգնել ՀՀ մշակույթի նախարարության գլխավոր քարտուղարի տեղակալ Ա. Գևորգյանի կնոջը. աշխատակազմը վրդովված է 05/07/2019   17:23  |  ԼՐԱՀՈՍ

Օպերային թատրոնը մամուլին է տրամադրել վարչապետ Ն. Փաշինյանին ս.թ. ապրիլի 2-ին ներկայացված հակափաստարկների  տարբերակը: Օպերային թատրոնի պատասխանում նշված է.


Մեծարգո՛ պարոն վարչապետ,

«Ա.Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգայի ակադեմիական թատրոն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության, այսուհետ Թատրոն, տնօրեն Կ.Օրբելյանի շուրջ ծագած խնդիրների վերաբերյալ տեղեկանքի մասին հայտնում ենք՝

Կ. Օրբելյանին աշխատանքի նշանակելու հետ կապված հարցի վերաբերյալ հայտնում ենք, որ ներկայացված տեղեկանքով ՀՀ մշակույթի նախարարության կողմից չեն բերվել իրավական հիմքեր կամ փաստեր այն մասին, որ Կ. Օրբելյանն աշխատանքի է ընդունվել օրենքի պահանջների խախտմամբ: Միայն նշում են, որ նման որոշումը կայացվել է աշխատանքային խմբի կողմից: Քանի որ չի ներկայացվել աշխատանքային խմբի եզրակացությունը կամ առկա խախտումներն ու դրանց հիմնավորումները, ապա նշված մասով տեղեկանքի վերաբերյալ եզրակացություն հնարավոր չէ տալ: Միաժամանակ հիմք ընդունելով ՀՀ մշակույթի նախարարության հետ կատարված մեր գրագրություններն ու Կ.Օրբելյանին աշխատանքից ազատելու վերաբերյալ հրամանն ու դրան կից եզրակացությունը հայտնում ենք, որ «Պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունների մասին»ՀՀ օրենքի 15-րդ հոդվածի համաձայն ՊՈԱԿ-ի գործադիր մարմնի (տնօրենի) պաշտոնում անձը կարող է ուղղակի նշանակվել կամ ընտրվել: Այս նորմից բխում է, որ հիմնադիրն է որոշում տնօրենի նշանակման կամ ընտրվելու դեպքերն ու կարգը: Այն հանգամանքը, որ ՊՈԱԿ-ի հիմնադիր ՀՀ  կառավարությունը որոշել է որոշ դեպքերում ՊՈԱԿ-ի տնօրեն նշանակել առանց մրցույթի, ուղղակի բխում է վերոհիշյալ օրենքի պահանջներից: Բացի այդ, ՀՀ կառավարության 2005 թվականի հունվարի 5-ի թիվ 224-Ն որոշմամբ հաստատված ընդհանուր կարգի 3-րդ կետի 1-ին պարբերության պահանջը վերաբերում է ոչ միայն Կ.Օրբելյանին, այլ ցանկացած անձի, որը կբավարարի տվյալ պահանջը: Օրենքով և ՀՀ կառավարության կողմից սահմանված են նաև ՊՈԱԿ-ի տնօրենի նշանակման կամ ընտրության այլ պայմաններ: Ինչպես հստակ երևում է, այս մասով որևէ օրենքի պահանջ չի խախտվել:
Կ. Օրբելյանի հայերենին տիրապետելու հարցի վերաբերյալ հայտնում ենք, որ ՀՀ կառավարության 2005 թվականի հունվարի 5-ի թիվ 224-Ն որոշմամբ հաստատված ընդհանուր կարգի 3-րդ կետի 1-ին պարբերությունը սահմանում է, որ պետական կազմակերպության գործադիր մարմինն ընտրվում (նշանակվում) է մրցութային կարգով: Սակայն, նույն կետի 4-րդ պարբերությունը սահմանում է, որ մշակույթի ոլորտում լիազորված պետական մարմնի ղեկավարն առանց մրցութային կարգի պետական կազմակերպության գործադիր մարմնի պաշտոնում կարող է նշանակել այն անձին, ով հանդիսացել է միջազգային ճանաչում ունեցող մրցույթի հիմնադիր և (կամ) համաշխարհային ճանաչում ունեցող փառատոնի կազմակերպիչ և մշակութային ծրագրերով հանդես է եկել աշխարհի նշանավոր դահլիճներում և ունի հեղինակավոր ստեղծագործական խմբերի գեղարվեստական ղեկավարի և (կամ) գլխավոր դիրիժորի առնվազն 10 տարվա աշխատանքային ստաժ: Վերոհիշյալ կարգի 3-րդ կետի 4-րդ պարբերությունից ուղղակի բխում է, որ այդ պարբերության համաձայն նշանակվող տնօրենի վրա չի տարածվում ու չի էլ կարող տարածվել մրցութային կարգի 1-ից 16-րդ կետերի (բացառությամբ 3-րդ կետի 4-րդ պարբերությունից) որևէ պայման, այդ թվում՝ հայերերին տիրապետելու պայմանը:

Հայտնում ենք նաև, որ ՀՀ կառավարության վերոհիշյալ որոշմամբ նախատեսված հայերենին տիրապետելու պահանջը չի կարող կիրառվել անգամ ընդհանուր մրցութային կարգով նշանակվող տնօրենների նկատմամբ, քանի որ ՀՀ կառավարության վերոհիշյալ որոշմամբ կամ որևէ այլ իրավական ակտով սահմանված չէ, թե որ մարմինը, ինչ ընթացակարգով ու ինչ չափանիշներով է որոշելու անձի հայերենին տիրապետելու փաստը: Կ.Օրբելյանին տնօրեն նշանակելու օրվա դրությամբ գործող«Իրավական ակտերի մասին» օրենքի 68-րդ հոդվածի 4-րդ մասը սահմանում է, որ եթե իրավական ակտում նախատեսված նորմի պահանջի կատարումը կարող է միայն իրականացվել այդ իրավական ակտով նախատեսված իրավական այլ ակտի ընդունմամբ, կամ դրա կատարումն ուղղակիորեն պայմանավորված է իրավական այլ ակտի ընդունմամբ, ապա իրավական ակտն այդ նորմի մասով գործում է համապատասխան իրավական այլ ակտն ուժի մեջ մտնելու պահից: Նման նորմ է սահմանված նաև գործող «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 27-րդ հոդվածի 1-ին մասում: Վերոգրյալից կարելի է եզրակացնել, որ հայերենին տիրապետելու վերաբերյալ դրույթը կարող է գործել այն ժամանակ, երբ կսահմանվեն հայերենին տիրապետելու փաստը հաստատող մարմինները, դրա իրականացման ընթացակագերն ու հայերենի իմացության չափանիշները: Այս առումով ո՛չ ՀՀ մշակույթի նախարարի պաշտոնակատարը, ո՛չ որևէ անձ իրավասու չէ որոշելու անձի հայերենին տիրապետելու փաստը: Այս մասին մենք բազմիցս հայտնել ենք ՀՀ մշակույթի նախարարությանը, սակայն նրանք երբևէ որևէ դրվագով ոչ միայն չեն հերքել բերված իրավական հիմքերը, այլ նաև չեն ցանկացել անդրադառնալ դրանց: ՀՀ մշակույթի նախարարությունը միայն առանց որևէ իրավական հիմքի պնդում է իր ցանկալի պարզաբանումը:

Ինչ վերաբերվում է ՀՀ մշակույթի նախարարության կողմից նշված «Լեզվի մասին» ՀՀ օրենքի պահանջների խախտման հարցին, ապա հայտնում ենք, որ նույն օրենքի 3-րդ հոդվածի համաձայն պաշտոնատար անձինք եւ սպասարկման առանձին ոլորտներում աշխատող Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիները պարտավոր են տիրապետել գրական հայերենին: Այս կապակցությամբ հայտնում ենք, որ նշված օրենքի պահանջների պահպանման պահանջ չի դրված տնօրեն նշանակելու համար «Պետական ոչ առևտրային կազմակերպություների մասին» ՀՀ օրենքով: Նշված օրենքի պահանջների խախտման համար նախատեսված է միայն վարչական պատասխանատվություն, որը կարող է նշանակել միայն դատարանը: Այս դեպքում ևս չեն սահմանված հայերենին տիրապետելու չափանիշները, դրա որոշելու կարգն ու պայմանները: Բացի այդ, ՀՀ մշակույթի նախարարությունն այն մարմինը չէ, որն իրավասու է իրականացնել «Լեզվի մասին» ՀՀ օրենքի պահանջների պահպանման նկատմամբ վերահսկողություն:

Կ.Օրբելյանի կողմից Թատրոնի տնօրենի պաշտոնը, ինչպես նաև համատեղությամբ Թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարի 0,5 դրույքով պաշտոնը զբաղեցնելու հարցի մասին հայտնում ենք, որ ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 99-րդ հոդվածը թույլատրում է նույն գործատուի մոտ համատեղությամբ աշխատանքը:
«Պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունների մասին»ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 15-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ ՊՈԱԿ-ի տնօրենն իրավունք ունի իրականացնել նաև գիտական, մանկավարժական կամ ստեղծագործական աշխատանք: Սույն օրենքով չի նախատեսված, թե որն է համարվում գիտական կամ ստեղծագործական աշխատանք: Մշակութային կազմակերպության գեղարվեստական ղեկավարի կողմից ստեղծագործական գործունեության իրականցաման իրավական ապացույցներից  է  «ՀՀ պետական պարգևների ու պատվավոր կոչումների մասին» ՀՀ օրենքը: Նշված օրենքի 34-րդ հոդվածով նախատեսվում է, որ  Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր արտիստի պատվավոր կոչումը շնորհվում է թատրոնի, կինոյի, ֆիլհարմոնիայի, էստրադայի, կրկեսի արտիստներին եւ ռեժիսորներին, կոմպոզիտորներին, դիրիժորներին, կոնցերտմայստերներին, բալետմայստերներին, երաժշտական, խմբերգային, պարային եւ այլ կոլեկտիվների գեղարվեստական ղեկավարներին, ստեղծագործող մյուս աշխատողներին, երաժիշտ-կատարողներին` բարձր վարպետության եւ արվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ վաստակի համար: Ինչպես հստակ երևում է, օրենքով թատրոնների գեղարվեստական ղեկավարները համարվել են ստեղծագործական աշխատողներ և նրանց կարգավիճակը հավասարեցվել է մյուս ստեղծագործական աշխատողներին: Նմանատիպ դրույթներ են նախատեսված նաև օրենքի 36-րդ և 37-րդ հոդվածներում:

Բացի այդ, ՀՀ մշակույթի նախարար Լ.Մակունցի կողմից համաձայնեցված Թատրոնի կառուցվածքում գեղարվեստական ղեկավարի պաշտոնը ոչ թե գտնվում է վարչական աշխատողների թիվ 1, այլ Գեղարվեստաստեղծագործական, արտիստական և բեմադրական անձնակազմ՝ 10-րդ բաժնում, որից ուղղակի կարելի է հետևություն անել, որ ՀՀ մշակույթի նախարարությունը ևս իր համաձայնությունն է տվել, որ թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարը ստեղծագործական աշխատող է:

Մինչդեռ այս հարցի վերաբերյալ ՀՀ մշակույթի նախախարությունը մշտապես հղում է կատարում իր կողմից ստեղծված հանձնաժողովին, որի որևէ եզրակացություն մեզ չի ներկայացվել: Բազմիցս հիշեցրել ենք ՀՀ մշակույթի նախարարությանը, որ ՀՀ Սահմանադրության 4-րդ հոդվածի համաձայն, Հայաստանի Հանրապետությունում պետական իշխանությունն իրականացվում է Սահմանադրությանը և օրենքներին համաձայն: Բացի այդ, ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի համաձայն ՀՀ-ում գործում է օրենքի գերակայության սկզբունքը: Մասնավորապես, նշված հոդվածի համաձայն պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարելու միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով: Այս պարագայում ՀՀ որևէ օրենքով կամ նախարարության կանոնադրությամբ ՀՀ մշակույթի նախարարությանն իրավունք չի վերապահված որոշելու թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարի աշխատանքի բնույթը, քանի որ տվյալ հարցի վերաբերյալ ցանկացած որոշում տարածվում է, ոչ միայն ՀՀ մշակույթի նախարարության համակարգի, այլ նաև հանրային բոլոր ծառայողների վրա, մասնավորապես՝ ՀՀ վարչապետի, նախարարների, պատգամավորների և այլ անձանց վրա: Բացի այդ, ՀՀ մշակույթի նախարարությունն իր վրա է վերցրել նաև «Հանրային ծառայությունների մասին» ՀՀ օրենքի մեկնաբանման լիազորությունը: Այս կապակցությամբ հայտնում ենք, որ  «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի  42-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ նորմատիվ իրավական ակտի պաշտոնական պարզաբանումը նորմատիվ իրավական ակտի դրույթների իմաստի պարզմանն ուղղված գործընթաց է` դրանց ոչ բավարար հստակության, տարաբնույթ ընկալման, ինչպես նաեւ նորմատիվ իրավական ակտի կիրառման բնագավառում ծագած հարցերի պարզման անհրաժեշտության դեպքերում: Նույն հոդվածի համաձայն նախատեսված է, որ թե որ մամինն ու ինչ կարգով իրավունք ունի տալ պաշտոնական պարզաբանում: ՀՀ մշակույթի նախարարությունը տվյալ օրենքի վերաբերյալ պաշտոնական պարզաբանում տալու իրավունք ունեցող պետական մարմին չէ: ՀՀ մշակույթի նախարարությունը տվյալ պարզաբանումը երբևէ չի ներկայացրել որևէ իրավական ակտի կամ պաշտոնական պարզաբանման տեսքով: Այս մասին ևս բազմիցս հայտնել ենք նրանց:

Կ. Օրբելյանի կողմից Թատրոնում 3 հաստիք զբաղեցնելու հարցի վերաբերյալ հայտնում ենք, որ Թատրոնի կառուցվածքի ու աշխատողների թվաքանակը հաստատելու վերաբերյալ Թատրոնի տնօրենի կողմից 2018 թվականի դեկտեմբերի 20-ին ընդունված հրամանի համաձայն՝ Թատրոնն ունի տնօրենի մեկ հաստիք, ինչպես նաև միայն մեկ հաստիք, որն անվանված է «գեղարվեստական ղեկավար-գլխավոր դիրիժոր»: Թատրոնի տնօրենի պաշտոնակատարի 2017 թվականի օգոստոսի 3-ի թիվ 394-Ա հրամանի համաձայն՝ Կ. Օրբելյանը համատեղության կարգով նշանակվել է Թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարի պաշտոնում ոչ լրիվ աշխատաժամանակով՝ 0.5 դրույքով: Կ. Օրբելյանը չի զբաղեցնում Թատրոնի գլխավոր դիրիժորի պաշտոնը և չի իրականացրել գլխավոր դիրիժորի գործառույթներ: Եվ թատրոնի հաստիքացուցակում չկա երկու պաշտոնների՝ գեղարվեստական ղեկավարի և գլխավոր դիրիժորի պաշտոնների երկու լիարժեք հաստիք:
Կ. Օրբելյանին Թատրոնի տնօրեն նշանակելու մասին հրամանի ժամկետի վերաբերյալ հայտնում ենք, որ Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2005 թվականի հունվարի 25-ի «Պետական ոչ առեւտրային կազմակերպությունների և հարյուր տոկոս` պետությանը սեփականության իրավունքով պատկանող բաժնեմաս ունեցող փակ բաժնետիրական ընկերությունների գործադիր մարմինների ընտրության (նշանակման) ընդհանուր կարգը և նրանց հետ կնքվող աշխատանքային պայմանագրերի օրինակելի ձևերը հաստատելու մասին» N224-Ն որոշման N1 հավելվածով հաստատված կարգի 3-րդ կետում լրացում կատարելու մասին ՀՀ կառավարության որոշումը հրապարակվել է ՀՀ պաշտոնական տեղեկագրի 2017 թվականի օգոստոսի 2-ի թիվ 48 համարում: Վերոհիշյալ որոշման 2-րդ կետի համաձայն՝ նշված որոշումն ուժի մեջ է մտել պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրը՝ 2017 թվականի օգոստոսի 3-ին: Իսկ Կ.Օրբելյանին Թատրոնի տնօրեն նշանակելու մասին ՀՀ մշակույթի նախարարի թիվ 39-Ա հրամանն ընդունվել է 2017 թվականի օգոստոսի 2-ին, որպես անհատական իրավական ակտ: Նշված օրվա դրությամբ գործող «Իրավական ակտերի մասին»ՀՀ օրենքի 60-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ գերատեսչական անհատական իրավական ակտերն ուժի մեջ են մտնում դրանց ընդունմանը հաջորդող օրվանից: Բացի այդ, նույն մասի համաձայն՝ եթե անհատական իրավական ակտերով նախատեսված է պարտականություն, ապա այդ անհատական իրավական ակտերն ուժի մեջ են մտնում տվյալ անհատական իրավական ակտը համապատասխան մարմիններում կամ կազմակերպություններում մուտքագրվելու կամ պաշտոնատար անձանց կամ քաղաքացիներին հանձնվելու կամ նրանց տրամադրած (նշած) գտնվելու կամ բնակության վայր ուղարկելու կամ պատշաճ այլ կարգով իրազեկելու օրվան հաջորդող օրվանից: Այս պարագայում Կ.Օրբելյանին տնօրեն նշանակելու մասին ՀՀ մշակույթի նախարարի 2017 թվականի օգոստոսի 2-ի թիվ 39-Ա հրամանն ուժի մեջ է մտել միայն այն ընդունելու հաջորդող օրը՝ 2017 թվականի օգոստոսի 3-ին և այդ օրն էլ ուժի մեջ է մտել նաև ՀՀ կառավարության համապատասխան որոշումը: Իսկ քանի որ այդ հրամանով Կ.Օրբելյանի վրա էին դրվում Թատրոնի տնօրենի պարտականությունները, ապա այդ մասով նշված հրամանն ուժի մեջ է մտել միայն հրամանը Կ.Օրբելյանին պատշաճ հանձնելու օրվանը հաջորդող օրը՝ 2017 թվականի օգոստոսի 4-ին (նշված հրամանը մուտք է եղել Թատրոն 2017 թվականի օգոստոսի 3-ին): Ինչպես հստակ երևում է Կ.Օրբելյանը Թատրոնի տնօրենի պաշտոնը ստանձնել է միայն ՀՀ կառավարության համապատասխան որոշումն ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Դեռևս ուժի մեջ չմտած իրավական ակտին հղումներ կատարելու վերաբերյալ ՀՀ մշակույթի նախարության բազում մեկնաբանումների վերաբերյալ գտնում ենք, որ նշված մեկնաբանությունը չի կարող տարածվել այն իրավական ակտերի վրա, որոնք ուժի մեջ են մտնում հղում կատարած իրավական ակտի ուժի մեջ մտնելու օրը կամ դրանից հետո, քանի որ հղում պարունակող իրավական ակտի պահանջները պարտադիր են դառնում միայն դրա ուժի մեջ մտնելու պահից, այլ ոչ ընդունման պահից: Բերեմ պարզ օրինակ՝  ՀՀ հարկային  օրենսգիրքն ուժի մեջ է մտել 2018 թվականի հունվարի 1-ից, սակայն 2017 թվականին  ՀՀ կառավարության կողմից ընդունվել են տասնյակ որոշումներ, որոնք հղում են պարունակում դեռևս ուժի մեջ չմտած ՀՀ հարկային օրենսգրքին: Համաձայն ՀՀ մշակույթի նախարարության մեկնաբանության՝ նշված իրավական ակտերը պետք է անվավեր ճանաչվեն, քանի որ հղում են պարունակում դեռևս ուժի մեջ չմտած ՀՀ հարկային օրենգրքին:
ՀՀ մշակույթի նախարարության կողմից ներկայացված տեղեկանքում հղումներ են կատարվել բազում օրենքներին՝ հիմնավորելու համար, որ Կ.Օրբելյանն առանց մրցույթի   տնօրենի պաշտոնում նշանակվելու հանգամանքը հակասում է օրենքի պահանջներին:  Սակայն, որևէ կերպ չեն նշում այդ խախտումները, որից կարելի է եզրակացնել, որ նման խախտումներ իրականում չկան:
ՀՀ մշակույթի նախարարությունը Կ. Օրբելյանի նշանակման օրինականության հացը քննարկելիս առաջին հերթին պետք է անդրադառնար Կ.Օրբելյանին Թատրոնի տնօրենի պաշտոնին նշանակելու վերաբերյալ ՀՀ մշակույթի նախարարի հրամանին: Նախարարությունը պարտավոր էր կամ փոփոխել, կամ ուժը կորցրած, կամ անվավեր ճանաչել այդ անհատական իրավական ակտը: Քանի դեռ որևէ կերպ չի վիճարկվել կամ օրենքով սահմանված կարգով անվավեր ճանաչվել Կ.Օրբելյանին աշխատանքի նշանակելու վերաբերյալ ՀՀ մշակույթի նախարարության հրամանը, ապա որևէ անձ իրավասու չէ հայտնել, որ Կ. Օրբելյանն աշխատանքի է նշանակվել օրենքի պահանջների խախտմամբ և որևէ անձ իրավասու չէր տվյալ հիմքով աշխատանքից ազատել Կ.Օրբելյանին: Իսկ նշված անհատական իրավական ակտը կարող էր ուժը կորցրած կամ անվավեր ճանաչվել միայն «Նորմատիվ իրավական ակտերի   մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի 2-րդ մասի և 36-ից 38-րդ հոդվածներով նախատեսված ընթացակարգերով, ինչպես նաև  ՀՀ Սահմանադրության 50-րդ հոդվածի և «Վարչարարության հիմունքների ու վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված ընթացակարգերով: Ինչպես հստակ երևում է Կ.Օրբելյաին ՀՀ մշակույթի նախարարի պաշտոնակատարն ազատել է աշխատանքից՝ օրենքի պահանջների խախտմամբ նշանակված լինելու իրավական հիմքով, մինչդեռ ուժի մեջ է ու օրենքի պահանջներին հակասող չի ճանաչվել նրան աշխատանքի նշանակելու վերաբերյալ ՀՀ մշակույթի նախարարության անհատական իրավական ակտը:
Կ.Օրբելյանի գործուղումների վերաբերյալ տրված տեղեկատվության վերաբերյալ հայտնում ենք, որ նշված բոլոր գործուղումները եղել են օրինական ու դրանք իրականացվել են միայն ՀՀ մշակույթի նախարարի հրամաններին համապատասխան: Եթե ՀՀ մշակույթի նախարարը գտնում էր, որ գործուղումն օրինական չէ, ապա նա չպետք է տար գործուղման հրաման: Բացի այդ, այդ գործուղումների բոլոր ծախսեը հիմնականում իրականացվել են Կ.Օրբելյանի կամ հրավիրող կողմի հաշվին ու գործուղումների վերաբերյալ ներկայացվել են համապաատսխան հիմնավորումներ համաձայն ՀՀ մշակույթի նախարարության պահանջի: Նշենք նաև, որ սույն խնդիրը չի դրվել Կ. Օրբելյանին աշխատանքից ազատելու իրավական հիմքում:
Տեղեկանքում նշվում է, որ Կ.Օրբելյանի կողմից բազմաթիվ աշխատողներ աշխատանքից ազատվել են ՀՀ օրենսդրության պահանջների խախտմամբ: Այս կապակցությամբ ցանկանում ենք հայտնել, որ մինչ օրս աշխատանքից ազատված որևէ աշխատող չի դիմել դատարան աշխատանքում վերականգնվելու պահանջով և առկա չէ անձին աշխատանքի վերականգնելու վերաբերյալ որևէ դատական ակտ:
ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 264-րդ հոդվածով ուղղակի սահմանված է, որ   աշխատանքային վեճերը ենթակա են քննության դատական կարգով` Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով: Օրենսգիրքն այլ որևէ մարմնի իրավունք չի վերապահել քննարկելու աշխատանքային վեճ կամ այդ բնագավառում կայացնել որոշումներ: Ինչ վերաբերում է ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի  օրենսգրքի 33-րդ հոդվածին, որին մշտապես հղումներ է կատարում ՀՀ մշակույթի նախարարությունը, ապա  ցանկանում եմ նշել, որ որևէ օրենքով կամ իրավական ակտով ՀՀ մշակույթի նախարարությանն իրավունք չի վերապահված հսկողություն կամ վերահսկողություն իրականացնել աշխատանքային օրենսդրության և աշխատանքային իրավունքի նորմեր պարունակող այլ նորմատիվ իրավական ակտերի պահանջների կատարման նկատմամբ:  ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 11-ի թիվ 755-Լ որոշման համաձայն այդ լիազորությունը վերապահված է  Հայաստանի Հանրապետության առողջապահական և աշխատանքի տեսչական մարմնին: Սական վերջինիս ևս իրավունք չի վերապահված միջամտելու աշխատանքային վեճերին: Նույն օրենսգրքի 265-րդ հոդվածի համաձայն աշխատանքում վերականգնելու և վնասների չափը որոշելու լիազորությունը վերապահված է միայն դատարանին:

ՀՀ մշակույթի նախարարությունը խախտելով սույն օրենքների պահանջները՝ մշտապես, առանց իրավական հիմքի ու առանց որևէ վարչական կամ իրավական ակտ ընդունելու՝ պահանջել է աշխատանքում վերականգնել ՀՀ մշակույթի նախարարության գլխավոր քարտուղարի տեղակալ Ա. Գևորգյանի կնոջը՝ Ք.Նաղդալյանին:  Հայտնում ենք նաև, որ մենք բազմիցս նշել ենք, որ նախարարության պահանջը ոչ միայն հակասում է օրենքներին, այլ նաև այս պարագայում առկա է նաև «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքով նախատեսված շահերի բախում, քանի որ նշված հանձնարարությունները մշակվել են Ա.Գևորգյանի ենթակայության տակ գտնվող իրավաբանական վարչության կողմից, որի պետը նաև Ք.Նաղդալյանի հետ ունի շատ մտերմիկ հարաբերություններ:

ՀՀ մշակույթի նախարարությունը նշել է, որ  աշխատանքից ազատված անձինք դիմել են Մարդու իրավունքների պաշտպանին, սակայն մինչ օրս Մարդու իրավունքների պաշտպանի կողմից Թատրոնից որևէ պարզաբանում չի պահանջվել ու Թատրոնի վերաբերյալ որևէ որոշում չի կայացվել:

2017 թվականին «Ա.Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգայի ակադեմիական թատրոն» ՊՈԱԿ-ում ՀՀ ֆինանսների նախարարության աշխատակազմի ֆինանսաբյուջետային վերահսկողության տեսչությունը իրականացրել է ՀՀ պետական բյուջեից հանրապետական նպատակային հատուկ ֆոնդերից և պետական այլ աղբյուրներից գումարների հատկացման և ծախսման ճշտության ստուգում և կազմել այտ՝ ԱԿՏ 17-Ա 25.05.2017: Ակտում նշված է, որ ստուգմամբ ընդգրկվել է 2014-2016թթ. և 2017թ. հաշվետու ժամանակաշրջանը, իսկ Կ.Օրբելյանը տնօրենի պաշտոնակատար է նշանակվել 2017 թվականի փետրվարի 3-ից, այսինքն՝ նշված ակտով արձանագրված խախտումները չեն առնչվում նրա տնօրեն աշխատած ժամանակաշրջանին: 2014-2016թթ. երեք տարբեր տնօրեններ են աշխատել:
ՀՀ ֆինանսների նախարարության աշխատակազմի ֆինանսաբյուջետային վերահսկողության տեսչության արդեն հիշատակված ակտում նշված է, որ 2014-2016թթ. ընթացքում գրեթե ոչ մի դեպքով ՊՈԱԿ-ի կողմից չի ապահովվել ՀՀ մշակույթի նախարարության և ՊՈԱԿ-ի միջև կնքված սուբսիդիայի տրամադրման պայմանագրի թիվ 1 հավելվածով նախատեսված օպերային և բալետային ներկայացումների բեմադրությունների կանխատեսվող քանակական և որակական ցուցանիշների կատարումը:

Նշվածը կատարվել է այն դեպքում, երբ նույն ժամանակաշրջանում ՊՈԱԿ-ի վարչական անձնակազմի թվականակը 2014թ. 28 հաստիքային միավորի փոխարեն 2015թ. ավելացել է 8 հաստիքային միավորով և կազմել 36 հաստիքային միավոր, իսկ 2016թ. ավելացել է ևս 4 հաստիքային միավորով և կազմել 40 հաստիքային միավոր: Անհրաժեշտ է փաստել, որ ՊՈԱԿ-ի ղեկավար անձնակազմի հաստիքային միավորներով սահմանված է եղել 5 փոխտնօրենի պաշտոն, սակայն ՊՈԱԿ-ի կառավարման ոլորտում որևէ բարելավում չի նկատվել:

ՊՈԱԿ-ի հաստիքային միավորների նման աճի արդյունքում միայն աշխատավարձի գծով ծախսերը 2014-2016թթ. աճել է 71,6%-ով և առաջարկել է քննարկման առարկա դարձնել ՊՈԱԿ-ի կողմից ՀՀ մշակույթի նախարարության և ՊՈԱԿ-ի միջև կնքված սուբսիդիայի տրամադրման պայմանագրերի թիվ 1 հավելվածով նախատեսված օպերային և բալետային ներկայացումների կանխատեսվող քանակական (հանդիսատեսի թվաքանակ, ներկայացումների քանակ, նոր բեմադրությունների քանակ) և որակական (ստացիոնար մեկ ներկայացման համար դահլիճի միջին ծանրաբեռնվածություն) ցուցանիշների չկատարման  պայմաններում ՊՈԱԿ-ի վարչական անձնակազմի թվաքանակի աճման հարցերը և միջոցներ ձեռնարկել վարչական անձնակազմի աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման ուղղությամբ՝ անհրաժեշտության դեպքում վերանայելով վարչական անձնակազմի հաստիքացուցակը:

Ելնելով վերը նշվածից և նպատակ ուենալով բարձրացնել աշխատանքի արդյունավետությունը՝ 2017 թվականի ընթացքում վերանայվել է կազմակերպության հաստիքացուցակը, հաստիքացուցակի վերանայման անհրաժեշտություն  է առաջացել նաև գեղարվեստական, ստեղծագործական, շենքի շահագործման և սպասարկման աշխատանքների արդյունավետության բարձրացման նպատակաով, ուստի 2017 թվականին հաստիքացուցակը շատ անգամներ փոփոխվել է: Հայտնում ենք նաև, որ այս հանգամանքը ևս չի նախատեսված Կ.Օրբելյանին աշխատանքից ազատելու մասին իրավական հիմքերում: Բացի այդ, նշված խնդիրը երբևէ չի քննարկվել ՀՀ մշակույթի նախարարության կողմից:

ՀՀ մշակույթի նախախարությունը օրենսդրությունն իր ցանկությամբ ու իր հայեցողությամբ մեկնաբանելով ու դրանց վերաբերյալ հրամաներ կամ հանձնարարկաններ տալով՝ խախտել է նաև ՀՀ Սահմանադրության 50-րդ հոդվածի պահանջը՝ համաձայն որի յուրաքանչյուր ոք ունի վարչական մարմինների կողմից իրեն առնչվող գործերի անաչառ, արդարացի և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք: ՀՀ Սահմանադրության 74-րդ հոդվածի համաձայն սույն դրույթը տարածվում է նաև իրավաբանական անձ Թատրոնի վրա: Այս պայմաններում Կ. Օրբելյանի աշխատանքի ընդունման օրինականության հարցը կարող էր քննարկվել միայն «Վարչարարության հիմունքների ու վարչական վարույթի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված ընթացակարգերով, ինչպես նաև որոշումներ կայացնելիս չի իրականացվել պատշաճ վարչարարություն: Մեր բազում դիմումները, այն մասին, որ ցանկալի կլինի մեզ ևս ներգրավել նշված հարցերի քննարկումներին մշտապես մնացել են անպատասխան: Դրանից կարելի է միայն եզրակացնել, որ նախարարությունը գտել է, որ չի կարող որևէ կերպ հակափաստարկներ բերել մեր կողմից բերված փաստերին:
Որպեսզի ավելորդ չծանրաբեռնենք մեր պատասխանը, կից ներկայացնում ենք նաև նշված հարցերի վերաբերյալ Թատրոնի կողմից ՀՀ մշակութի նախարարության հղած մեր նամակների պատճենները:

Միաժամանակ խնդրում ենք սույն հարցի վերաբերյալ քննարկում կազմակերպելու դեպքում ներգրավել Թատրոնի ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև տվյալ հարցի առնչությամբ շահերի բախում չունեցող իրավաբանների:

 

Աղբյուր` Փաստինֆո


Հարակից հրապարակումներ`

13:22 24/04/2019  |  ԼՐԱՀՈՍՕպերայի թատրոնի իրավաբանական բաժնի պետի աշխատավարձը մի քանի ամսում հասել է կես միլիոն դրամի
13:33 29/03/2019  |  ԼՐԱՀՈՍԿոնստանտին Օրբելյանն ազատվել է Օպերայի տնօրենի պաշտոնից
12:17 22/03/2019  |  Քրեական խրոնիկոնՀարուցվել է երկրորդ քրգործը՝ Օպերայի մոտ ոստիկանի նկատմամբ բռնություն գործադրելու դեպքի առթիվ
22:03 15/03/2019  |  Քրեական խրոնիկոնՔրեական գործ է հարուցվել Օպերայի մոտ ոստիկանի նկատմամբ բռնություն գործադրելու դեպքի առթիվ
19:40 15/03/2019  |  ՎերլուծություններՔաղաքապետարանը գերադասեց շոուն.հզոր տեխնիկայով շռնդալից քանդումներ, գույքի վնասում, իսկ ինչ կա դրա հետեւում
15:05 15/03/2019  |  ԼՐԱՀՈՍՕպերայի հարակից տարածքը շինհրապարակ է հիշեցնում. սրճարանների ապամոնտաժումը շարունակվում է (տեսանյութ, լուսանկարներ)
14:29 15/03/2019  |  ԼՐԱՀՈՍԱլեն Սիմոնյանը կօգնի աշխատանք գտնել
17:36 14/03/2019  |  ԼՐԱՀՈՍԱպամոնտաժման աշխատանքները վերսկսվեցին. լարված իրավիճակկ պահպանվում է (ուղիղ միացում)
17:21 14/03/2019  |  ԼՐԱՀՈՍԲերման ենթարկվածներից 17-ն ազատ են արձակվել. ՄԻՊ
17:11 14/03/2019  |  ԼՐԱՀՈՍ«Թույլ չենք տալու որեւէ մեկի հանդեպ բռնություն». Նաիրա Զոհրաբյան

Արխիվ

[]